Luke 19

1 Then Jesus entered Jericho and was passing through.

1 Đức Chúa Jêsus vào thành Giê-ri-cô, đi ngang qua phố.

2 And there was a man named Zacchaeus, a chief tax collector, who was very wealthy.

2 Tại đó, có một người tên là Xa-chê, làm đầu bọn thâu thuế, và giàu có.

3 He was trying to see who Jesus was, but could not see over the crowd because he was small in stature.

3 Người đó tìm xem Đức Chúa Jêsus là ai, nhưng không thấy được, vì đoàn dân đông lắm, mà mình lại thấp.

4 So he ran on ahead and climbed a sycamore tree to see Him, since Jesus was about to pass that way.

4 Vậy, Xa-chê chạy trước, trèo lên cây sung, để ngó thấy Đức Chúa Jêsus, vì Ngài phải đi qua đó.

5 When Jesus came to that place, He looked up and said, “Zacchaeus, hurry down, for I must stay at your house today.”

5 Đức Chúa Jêsus đến chỗ ấy, ngước mắt lên mà phán rằng: Hỡi Xa-chê, hãy xuống cho mau, vì hôm nay ta phải ở nhà ngươi.

6 So Zacchaeus hurried down and welcomed Him joyfully.

6 Xa-chê vội vàng xuống và mừng rước Ngài.

7 And all who saw this began to grumble, saying, “He has gone to be the guest of a sinful man!”

7 Ai nấy thấy vậy, đều lằm bằm rằng: Người nầy vào nhà kẻ có tội mà trọ!

8 But Zacchaeus stood up and said to the Lord, “Look, Lord, half of my possessions I give to the poor, and if I have cheated anyone, I will repay it fourfold.”

8 Song Xa-chê đứng trước mặt Chúa, thưa rằng: Lạy Chúa, nầy, tôi lấy nửa gia tài mình mà cho kẻ nghèo, và nếu có làm thiệt hại ai, bất k” việc gì, tôi sẽ đền gấp tư.

9 Jesus said to him, “Today salvation has come to this house, because this man too is a son of Abraham.

9 Đức Chúa Jêsus bèn phán rằng: Hôm nay sự cứu đã vào nhà nầy, vì người nầy cũng là con cháu Aùp-ra-ham.

10 For the Son of Man came to seek and to save the lost.”

10 Bởi Con người đã đến tìm và cứu kẻ bị mất.

11 While the people were listening to this, Jesus proceeded to tell them a parable, because He was near Jerusalem and they thought the kingdom of God would appear imminently.

11 Họ nghe những lời ấy, thì Đức Chúa Jêsus thêm một thí dụ nữa, vì Ngài gần đến thành Giê-ru-sa-lem, và người ta tưởng rằng nước Đức Chúa Trời sẽ hiện ra ngay.

12 So He said, “A man of noble birth went to a distant country to lay claim to his kingship and then return.

12 Vậy, Ngài phán rằng: Có một vị thế tử đi phương xa, đặng chịu phong chức làm vua rồi trở về;

13 Beforehand, he called ten of his servants and gave them ten minas. ‘Conduct business with this until I return,’ he said.

13 bèn gọi mười người trong đám đầy tớ mình, giao cho mười nén bạc, và dạy rằng: Hãy dùng bạc nầy sanh lợi cho đến khi ta trở về.

14 But his subjects hated him and sent a delegation after him to say, ‘We do not want this man to rule over us.’

14 Song dân xứ ấy ghét người, thì sai sứ theo đặng nói rằng: Chúng tôi không muốn người nầy cai trị chúng tôi!

15 When he returned from procuring his kingship, he summoned the servants to whom he had given the money, to find out what each one had earned.

15 Khi người đã chịu phong chức làm vua rồi, trở về, đòi các đầy tớ đã lãnh bạc đến, đặng cho biết mỗi người làm lợi được bao nhiêu.

16 The first servant came forward and said, ‘Master, your mina has produced ten more minas.’

16 Đầy tớ thứ nhất đến trình rằng: Lạy Chúa, nén bạn của chúa sanh lợi được mười nén.

17 His master replied, ‘Well done, good servant! Because you have been faithful in a very small matter, you shall have authority over ten cities.’

17 Chủ rằng: Hỡi đầy tớ ngay lành kia, được lắm; vì ngươi trung tín trong sự nhỏ mọn, ngươi sẽ được cai trị mười thành.

18 The second servant came and said, ‘Master, your mina has made five minas.’

18 Người thứ hai đến thưa rằng: Lạy chúa, nén bạc của Chúa sanh lợi ra được năm nén.

19 And to this one he said, ‘You shall have authority over five cities.’

19 Chủ rằng: Ngươi được cai trị năm thành.

20 Then another servant came and said, ‘Master, here is your mina, which I have laid away in a piece of cloth.

20 Người khác đến thưa rằng: Lạy chúa, đây nầy, nén bạc của chúa tôi đã gói giữ trong khăn;

21 For I was afraid of you, because you are a harsh man. You withdraw what you did not deposit and reap what you did not sow.’

21 bởi tôi sợ chúa, vì chúa là người nghiêm nhặt, hay lấy trong nơi không để, gặt trong chỗ không gieo.

22 His master replied, ‘You wicked servant, I will judge you by your own words. So you knew that I am a harsh man, withdrawing what I did not deposit and reaping what I did not sow?

22 Chủ rằng: Hỡi đầy tớ gian ác kia, ta cứ lời ngươi nói ra mà xét ngươi. Ngươi biết ta là người nghiêm nhặt, hay lấy trong chỗ không để, gặt trong chỗ không gieo;

23 Why then did you not deposit my money in the bank, and upon my return I could have collected it with interest?’

23 cớ sao ngươi không giao bạc ta cho hàng bạc? Khi ta về, sẽ lấy lại vốn và lời.

24 Then he told those standing by, ‘Take the mina from him and give it to the one who has ten minas.’

24 Chủ lại nói cùng các người đứng đó rằng: Hãy lấy nén bạc nó đi, cho người có mười nén.

25 ‘Master,’ they said, ‘he already has ten!’

25 Họ bèn thưa rằng: Lạy chúa, người ấy có mười nén rồi.

26 He replied, ‘I tell you that everyone who has will be given more; but the one who does not have, even what he has will be taken away from him.

26 Ta nói cùng các ngươi, ai có, thì sẽ cho thêm; song ai không có, thì sẽ cất luôn của họ đã có nữa.

27 And these enemies of mine who were unwilling for me to rule over them, bring them here and slay them in front of me.’”

27 Còn như những kẻ nghịch cùng ta, không muốn ta cai trị họ, hãy kéo họ đến đây, và chém đi trước mặt ta.

28 After Jesus had said this, He went on ahead, going up to Jerusalem.

28 Sau khi Đức Chúa Jêsus phán điều đó, thì đi trước mặt dân chúng lên thành Giê-ru-sa-lem.

29 As He approached Bethphage and Bethany at the Mount of Olives, He sent out two of His disciples,

29 Đức Chúa Jêsus gần đến thành Bê-pha-giê và Bê-tha-ni, ngang núi gọi là ô-li-ve, sai hai môn đồ đi,

30 saying, “Go into the village ahead of you, and as you enter it, you will find a colt tied there, on which no one has ever sat. Untie it and bring it here.

30 và dặn rằng: Hãy đi đến làng trước mặt các ngươi; khi vào làng, sẽ thấy một lừa con buộc đó, chưa hề có ai cỡi; hãy mở và dắt về cho ta.

31 If anyone asks, ‘Why are you untying it?’ tell him, ‘The Lord needs it.’”

31 Hoặc có ai hỏi sao các ngươi mở nó ra, hãy trả lời rằng: Chúa cần dùng lừa nầy.

32 So those who were sent went out and found it just as Jesus had told them.

32 Hai người được sai ra đi, quả gặp mọi điều y như Đức Chúa Jêsus đã phán.

33 As they were untying the colt, its owners asked, “Why are you untying the colt?”

33 Đang mở lừa con, các chủ lừa hỏi rằng: Sao mở lừa con nầy ra:

34 “The Lord needs it,” they answered.

34 Hai người trả lời rằng: Chúa cần dùng nó.

35 Then they led the colt to Jesus, threw their cloaks over it, and put Jesus on it.

35 Hai người bèn dắt lừa về cho Đức Chúa Jêsus; rồi lấy áo mình trải trên con lừa, nâng Ngài lên cỡi.

36 As He rode along, the people spread their cloaks on the road.

36 Khi Đức Chúa Jêsus đang đi tới, có nhiều kẻ trải áo trên đường.

37 And as He approached the descent from the Mount of Olives, the whole multitude of disciples began to praise God joyfully in a loud voice for all the miracles they had seen:

37 Lúc đến gần dốc núi ô-li-ve, cả đám môn đồ lấy làm mừng rỡ, và cả tiếng ngợi khen Đức Chúa Trời về những phép lạ mình đã thấy,

38 “Blessed is the King who comes in the name of the Lord!” “Peace in heaven and glory in the highest!”

38 mà nói rằng: Đáng ngợi khen Vua nhân danh Chúa mà đến! Bình an ở trên trời, và vinh hiển trên các nơi rất cao!

39 But some of the Pharisees in the crowd said to Him, “Teacher, rebuke Your disciples!”

39 Bấy giờ, có mấy người Pha-ri-si ở trong đám dân đông nói cùng Ngài rằng: Thưa thầy, xin quở trách môn đồ thầy!

40 “I tell you,” He answered, “if they remain silent, the very stones will cry out.”

40 Ngài đáp rằng: Ta phán cùng các ngươi, nếu họ nín lặng thì đá sẽ kêu lên.

41 As Jesus approached Jerusalem and saw the city, He wept over it

41 Khi Đức Chúa Jêsus gần đến thành, thấy thì khóc về thành, và phán rằng:

42 and said, “If only you had known on this day what would bring you peace! But now it is hidden from your eyes.

42 Ước gì, ít nữa là ngày nay, mầy đã hiểu biết sự làm cho mầy được bình an! Song hiện nay những sự ấy kín giấu nơi mắt mầy.

43 For the days will come upon you when your enemies will barricade you and surround you and hem you in on every side.

43 Vì sẽ có ngày xảy đến cho mầy, khi quân nghịch đào hố xung quanh mầy, vây mầy chặt bốn bề.

44 They will level you to the ground—you and the children within your walls. They will not leave one stone on another, because you did not recognize the time of your visitation from God.”

44 Họ sẽ hủy hết thảy, mầy và con cái ở giữa mầy nữa. Không để cho mầy hòn đá nầy trên hòn đá kia, vì mầy không biết lúc mình đã được thăm viếng.

45 Then Jesus entered the temple courts and began to drive out those who were selling there.

45 Đức Chúa Jêsus vào đền thờ rồi, bèn đuổi những kẻ bán ở đó ra,

46 He declared to them, “It is written: ‘My house will be a house of prayer.’ But you have made it ‘a den of robbers.’”

46 mà phán rằng: Có lời chép rằng: Nhà ta sẽ là nhà cầu nguyện; song các ngươi làm thành ra một cái hang trộm cướp.

47 Jesus was teaching at the temple every day, but the chief priests, scribes, and leaders of the people were intent on killing Him.

47 Hằng ngày Ngài giảng dạy trong đền thờ. Các thầy tế lễ cả, các thầy thông giáo, cùng người tôn trưởng trong dân tìm phương giết Ngài;

48 Yet they could not find a way to do so, because all the people hung on His words.

48 nhưng họ không biết dùng chước chi, vì dân sự đều chăm chỉ mà nghe Ngài nói.